Leave No Trace (nie pozostawiaj śladu) – leśna filozofia odpowiedzialnej turystyki

Komentarze (0)

Spis Treści

    Nikt nie lubi tłoków na szlakach, zadeptanej roślinności i walających się kątem śmieci. Wiadomo też, że natura jest najpiękniejsza w jej nienaruszonej formie. W Stanach Zjednoczonych po drugiej wojnie światowej nastał bum na spędzanie czasu w parkach narodowych i kontemplowanie przyrody. Szybko okazało się jednak, że turyści potrafią być nieodpowiedzialni, czego efektem było powstanie zbioru zasad, które ukształtowały ruch Leave No Trace, a różne ośrodki rozpoczęły proces edukacji turystów. Sama filozofia LNT jest uniwersalna i powinna dotyczyć każdej naszej wyprawy na szlak i do lasu, niezależnie od dystansu czy ilości dni. Co ważne, chodzi o sporo więcej, niż tylko o zabieranie śmieci ze sobą.

    leave no trace

    Czym jest filozofia Leave No Trace?

    Przede wszystkim Leave No Trace to element dobrych praktyk turystycznych, który może tyczyć się zarówno wycieczki w góry, jak i wypadu na stare miasto połączonego ze zwiedzaniem zabytków. Niektórzy będą łączyć Leave No Trace ze zwykłym savoir vivre w lesie, inny z praktykami zero waste. I w tym wypadku wszyscy będą mieli rację. Tu bowiem na pierwszym miejscu stawiane jest nie odciskanie swojego „śladu” w żadnym miejscu, w którym się znajdujemy. Niezgodne z LNT będzie zarówno wrzucanie monet do fontanny na szczęście, jak i podpisywanie się klasycznym już „tu byłem” na murze starego kościoła czy niepotrzebne zrywanie grzybów, zostawianie śmieci lub rozpalanie dzikich ognisk. Respektowanie zasad Leave No Trace to oznaka poczucia odpowiedzialności za nasze dobra wspólne, a także troska o zachowanie dziedzictwa naturalnego i historycznego w nienaruszonym stanie. Tłumy turystów na szlakach nie muszą przecież doprowadzić do destrukcji parków narodowych – wystarczy trochę dyscypliny i… empatii wobec kolejnych turystów i natury.

    Leave No Trace często tłumaczone jest na język polski mylnie jako „zatrzyj ślady” zamiast „nie pozostawiaj śladu”. Błąd spowodowany jest najprawdopodobniej filmem o angielskim tytule „Leave No Trace”, który został przetłumaczony jako „Zatrzyj ślady”, w tym wypadku jednak wynikało to z kontekstu fabularnego (film traktuje bowiem o rodzinie mieszkającej na leśnym odludziu, która readaptuje się do społeczeństwa i następnie próbuje wrócić do dawnego życia). Różnica znaczeniowa jest bowiem kolosalna – „zacieranie śladów” implikuje ich początkowe pozostawienie i zamaskowanie, a „nie pozostawianie śladów" wskazuje na to, że staramy się w ogóle nie wywierać wpływu na środowisko, a tym właśnie jest filozofia Leave No Trace.

    zatrzyj ślady

    Jakie są zasady Leave No Trace?

    Istnieje siedem podstawowych zasad filozofii Leave No Trace. Są one jednak dość ogólne i wymagają krótkiego wyjaśnienia. Oto one:

    1. Planuj z wyprzedzeniem i bądź przygotowany – w górach źle przygotowani turyści nie tylko narażają siebie, ale też inne osoby na szlaku. Podczas biwakowania często brak odpowiedniego ekwipunku wymusza od nas stosowanie nieszablonowych rozwiązań, które zazwyczaj znacząco odbijają się na środowisku. Zawsze więc należy dokładnie zdawać sobie sprawę, co nas może czekać w konkretnym miejscu i przygotować się na nagłe zmiany pogody, różnorodne podłoże i inne niespodzianki. Ponadto odpowiedni plan pozwoli na zoptymalizowanie swojego ekwipunku (np. na zakup wielorazowej butelki na wodę Mancora 1.0) i wybór ekologicznych produktów od odpowiedzialnych marek (jak plecak z materiałów pochodzących z recyklingu Kalari Trail 42).
    2. Wędruj i rozbijaj obozowiska na solidnym, twardym gruncie – roślinność bardzo łatwo może ulec zadeptaniu, zwłaszcza jeśli kilkadziesiąt osób przejdzie się w tym samym miejscu lub nawet, jeśli przez kilka nocy zostawimy gdzieś namiot. W efekcie nasze zachowanie może doprowadzić do zniszczenia delikatnego podłoża, takiego jak ściółka leśna. W praktyce rzecz w tym, by nie zbaczać bez potrzeby ze szlaku, nie skracać zakrętów i nie przechodzić na przestrzał przez las – najgorzej, jeśli za nami podążą kolejne osoby i ścieżka wydepcze się na stałe. Jeśli chodzi o rozbijanie namiotu, to powinniśmy szukać miejsc ubitych, pomijać tereny kwieciste z delikatną roślinnością, tak, by po podniesieniu namiotu nie było po nas śladu. Jeśli to możliwe, to korzystajmy z wyznaczonych obozowisk, a dopiero, gdy ich nie znajdziemy, rozbijajmy się na dziko.
    3. Odpowiednio pozbywaj się odpadów – to jedna z obecnie najbardziej palących kwestii. Myślę, że każdemu zdarzyło się natknąć na walające się papierki po batonikach i skórki od bananów po bokach szlaku. Wszystko co przynieśliśmy ze sobą, musimy zabrać i wyrzucić do odpowiedniego kosza – również odpady organiczne. Skórka po bananie na dużych wysokościach rozkłada się nawet 10 lat, a w lesie 2! Zawsze zabierajmy worki na śmieci – mogą być wielokrotnego użytku (jak np. Re Wasty) i wrzucajmy do nich również chusteczki, ogryzki i skórki od bananów. O odpadach po outdoorowej toalecie piszę w dalszej części artykułu.
    4. Zostaw miejsce w stanie, w jakim je zastałeś – najlepszymi pamiątkami są zdjęcia i tego należy się trzymać. Niepotrzebne zrywanie roślinności, grzybów czy zbieranie kamieni to dewastacja przyrody, dlatego nie powinniśmy tego robić. Dodatkowo chodzi o to, by nie wykopywać dołów, nie ścinać gałęzi żywych drzew, nie wbijać w nie gwoździ czy w inny sposób nie wpływać na krajobraz.
    5. Ogranicz rozpalanie ognisk – zgodnie z założeniami Leave No Trace powinniśmy przede wszystkim gotować na kuchenkach gazowych, a jeśli już musimy rozpalić ognisko, to należy zrobić to na wyznaczonym miejscu, ewentualnie tam, gdzie już ktoś wcześniej je rozpalał. Ogień oczywiście powinien być pod kontrolą, ale chodzi też o to, by nie zostawiać co rusz czarnych, wypalonych placków na ziemi – pamiętajmy, że nie jesteśmy sami i wprawdzie jedno ognisko wiele niezmienia, ale 10 już tak, dlatego też wszyscy powinniśmy być w tej kwestii zdyscyplinowani.
    6. Szanuj dziką faunę i florę – ten punkt jest oczywisty, chodzi w nim o to, by to co dzikie, pozostało dzikie. Co ważne, zwierząt nie można dokarmiać i należy zabezpieczać przed nimi również nasze śmieci i bagaże, które mogą być źródłem przyciągających głodne zwierzaki zapachów. Ponadto warto pamiętać, by nie korzystać z szamponów i płynów do kąpieli w jeziorach czy strumykach – chyba, że dysponujemy produktem całkowicie bezpiecznym dla wodnego ekosystemu.
    7. Miej na uwadze innych turystów – Leave No Trace tyczy się nie tylko przyrody i miejsc, ale też ludzi. Musimy być świadomi, że każdy turysta, chce mieć możliwość kontemplowania szlaków czy zabytków i robienia tego w jak najbardziej przyjemny sposób. Przestrzegajmy więc turystycznej etykiety, w górach mówmy sobie cześć i pomagajmy innym tam, gdzie zachodzi taka potrzeba. Podczas zwiedzania dopuszczajmy innych do eksponatów i nie pstrykajmy wszędzie flashem. Bądźmy też zawsze raczej cisi i generalnie ograniczmy nasz wpływ na innych turystów.

    Czytaj także:


    W latach 90. powstała organizacja pozarządowa Leave No Trace Center for Outdoor Ethics, która zajmuje się przede wszystkim edukacją turystów, dociera do młodzieży i współpracuje m.in. z parkami narodowymi. Za ich sprawą mówi się o odświeżonych siedmiu zasadach LNT, które jednak odnoszą się z grubsza do tego samego:

    1. Przed wyprawą skompletuj pełny zasób informacji.
    2. Trzymaj się szlaków i biwakuj odpowiedzialnie.
    3. Zabieraj swoje śmieci i podnoś te znalezione.
    4. Pozostaw każde miejsce w nienaruszonym stanie.
    5. Spraw, by dzika natura pozostała dzika.
    6. Zostaw przestrzeń na szlaku i pilnuj swojego zwierzęcia.

    filozofia leave no trace

    Biwakowanie Leave No Trace?

    Podczas każdej wyprawy pod namiot, kwestia przygotowania odpowiedniego miejsca na nocleg jest kluczowa. Oczywiste powinno być, to, że nie zostawiamy po sobie żadnych śmieci i wszystko, co przynieśliśmy, zabieramy ze sobą. Ważne jest jednak to, żeby podczas samego spędzania nocy na łonie natury nie niszczyć niepotrzebnie przyrodynie zakłócać naturalnego porządku lasu. Z tego powodu warto rozbijać się poza szlakami (również tymi wyznaczonymi przez zwierzęta), przynajmniej kilkadziesiąt metrów od źródeł wody (z których nocami korzystają zwięrzęta – ma to też taki plus, że nie będzie nam zbyt zimno). Nie powinniśmy też okopywać namiotów czy wyrywać ściółki spod podłogi. Najlepsze miejsce na rozbicie się to takie, które naturalnie jest do tego idealne – podłoże jest dość twarde i niezbyt zarośnięte, krzaków nie trzeba wycinać, a okolica jest ustronna. Warto też korzystać z gotowych wiat czy bacówek, a jeśli wędrujemy w dziczy, ustawić namiot tak, by nie był widoczny ze szlaku – to nie tylko kwestia estetyki, ale też bezpieczeństwa.

    Jedzenie starajmy się dobrze zabezpieczać i nie zostawiać go w namiocie bez opieki na dłuższy czas. Zwierzęta wyczuwają zapachy i mogą się przebić przez tropik i wygrzebać różne smakołyki. Podobnie sprawa się ma z odpadkami. Worek na śmieci zostawiony za namiotem rano z pewnością będzie rozdarty.

    Wspominałam też o rozpalaniu ognisk – skorzystajmy z wypalonych już wcześniej miejsc i jeśli nie ma takiej potrzeby, nie twórzmy nowych. Czasem wieczór bez ogniska potrafi być równie przyjemny, a mamy wtedy pewność, że niczego przypadkiem nie uszkodzimy. Warto również po wszystkim przywrócić miejsce do stanu początkowego, czyli rozrzucić zebrane gałęzie czy kamienie i zatrzeć swoje ślady. Ma to znaczenie, ponieważ dzięki takiemu działaniu wybrana przez nas lokalizacja nie stanie się niebawem miejscem uczęszczanym przez innych i z czasem nie zostanie zadeptana i zasypana śmieciami przez mniej rozważnych turystów.

    Krótko mówiąc, biwak Leave No Trace to taki, który jest niezauważalny przez przyrodę.

    leave no trace zasady

    Leave No Trace a odpady i toaleta

    Wszystkie śmieci zatem – również organiczne – pakujemy do worków i zabieramy ze sobą, bez wyjątku. Problem pojawia się przede wszystkim z nieczystościami, które są pozostałością naszej turystycznej toalety. Każdemu zdarzyło się trafić na papierzaki w lesie i wszyscy wiemy, że to nic przyjemnego. Na szczęście, jeśli nie wspinamy się po lodowcach i nie przemierzamy Bieguna Północnego, nie musimy wykopywać nieczystości i nosić ich ze sobą, jednak warto zadbać o to, by zostawić las w schludnym stanie. W tym celu najlepiej jest wykorzystać małą saperkę i zakopać co nieco w dole na głębokości około 15 cm – to w zupełności wystarcza. O ile możemy tam umieścić bez większej szkody zwykły papier toaletowy czy chusteczki, o tyle chusteczki nawilżane, tampony i inne środki higieny osobistej kategorycznie powinniśmy zabrać ze sobą – one nie rozkładają się tak szybko. Podobnie jest z niedopałkami – zawierają w sobie sporo plastiku i są toksyczne dla zwierząt.

    Solidny worek na śmieci to obowiązkowy element naszego ekwipunku. By ograniczyć ilość śmieci na szlaku można też wcześniej wykorzystać woreczki strunowe do przenoszenia orzechów i innych rzeczy sypkich. Konieczne jest też korzystanie z wielorazowych butelek i napełnianie ich po drodze. Przecież po co kupować kolejny plastik?

    biwak leave no trace |Wielorazowy worek na śmieci Re Wasty wykonany w całości z materiałów pochodzących z recyklingu. Można go znaleźć w ofercie Jack Wolfskin.

    Jak szerzyć filozofię Leave No Trace?

    Najlepiej poprzez praktykę. Warto dawać dobry przykład i dzielić się nim w mediach społecznościowych. Jeśli zebrałeś śmieci na trasie – wrzuć foto, odbije się na pewno szerokim echem i pokaże innym, że można. Świetnym pomysłem są też zdjęcia z biwaku przed-w trakcie-po, które pokazują, że w sumie nic się nie zmieniło. Podczas samych wypraw ze znajomymi informuj ich o zasadach Leave No Trace i wspólnie dbajcie o świat outdooru.

    Powiązane Wpisy

    Mały Szlak Beskidzki – gdzie się znajduje oraz jak przejść? Co warto wziąć ze sobą na szlak MSB?

    Nazywany czasem szlakiem północnym lub młodszym bratem Głównego Szlaku Beskidzkiego, prowadzi w miejsca, w które GSB nie dociera. Wędrując Małym Szlakiem Beskidzkim odwiedzimy rzadziej uczęszczane przez turystów pasma Beskidu Małego, Makowskiego oraz Wyspowego. Wyprawa na MSB jest świetną okazją do spróbowania swoich sił w wędrowaniu na dłuższym dystansie. Czytaj więcej

    Komentarze (0)

    Najciekawsze szlaki rowerowe w Beskidzie Żywieckim

    Trasy rowerowe w Beskidzie Żywieckim przyciągają rowerzystów z całej Polski. I co ciekawe – nie tylko tych doświadczonych. To region, który oferuje szlaki zarówno dla zawodowców, jak i dla początkujących. I to właśnie w Beskidach lubię najbardziej. Ukształtowanie terenu w tym regionie sprzyja zarówno pieszym wędrówkom, jeździe na szosie, czy na rowerze MTB. Każdy znajdzie coś dla siebie. Ja skupiłam się na tej ostatniej grupie i chciałabym Wam polecić kilka tras rowerowych, o różnym stopniu trudności - idealnych pod rower górski! Czytaj więcej

    Komentarze (0)

    Jakie rakiety śnieżne wybrać? Czy rakiety śnieżne mogą przydać się w polskich górach?

    Zima to wspaniały czas do śnieżnych aktywności. Uprawiając turystykę pieszą latem możemy natknąć się na trudny, kamienisty teren, wystające korzenie, a po deszczu uciążliwe w przeprawie błoto. Zimą sytuacja się zmienia, dochodzi lód, a także śnieg. Intensywne opady potrafią w ciągu dwóch dni sparaliżować komunikację na drogach. Tam jednak pojawią się pługi oraz piaskarki, które udrażniają przejazd i umożliwiają dalszy ruch. W górach i lasach takiego wsparcia nie można oczekiwać, czeka więc nas wyjątkowo trudna praca, zwłaszcza jeśli przyjdzie nam przecierać szlak. Czytaj więcej

    Komentarze (0)

    Powiązane produkty