Speleolog – kim jest i czym się zajmuje?

Komentarze (0)

Spis Treści

    W speleologii najważniejsze są jaskinie, co do tego nie ma wątpliwości. Jednak czy „speleologia”, „chodzenie po jaskiniach” i „speleo” znaczą to samo? Czy speleolog jest grotołazem i o co w tym wszystkim chodzi? Jeśli nurtują Cię te pytania, zapraszamy do lektury.

    speleolog |Fot. Gérard Jaworski

    Kim jest speleolog a kim grotołaz?

    Potocznie, co odzwierciedla również Słownik Języka Polskiego PWN, wyrażenia „speleolog” i „grotołaz” są synonimiczne i oznaczają osobę, która odkrywa i penetruje jaskinie – takie podejście do tematu jest jednak pewnym uproszczeniem, które utrudnia rozróżnienie miłośników jaskiń od faktycznych ich badaczy, naukowców, którzy niekoniecznie muszą podchodzić do tematu sportowo i zwiedzać jaskinie dla czystej przyjemności. W środowisku wspinaczkowo-jaskiniowym na ogół podziemnych aktywności mówi się po prostu „speleo” – w znaczeniu tego słowa kryje się zarówno praca badawcza, jak i każda inna aktywność związana bezpośrednio z działaniami wewnątrz jaskiń. Rozwiejmy zatem wątpliwości.

    Speleolog to osoba prowadząca badania naukowe dotyczące jaskiń – ich struktury geologicznej i naciekowej, genezy, mikroklimatu, stosunków wodnych, flory, fauny itd. Speleologia to bowiem nauka o jaskiniach („spelaeum” ze stgr. to jaskinia, a „logos” nauka). Teoretycznie zatem, speleolog nie musi fizycznie prowadzić swoich prac pod ziemią.

    Grotołaz to osoba, która porusza się po jaskiniach, może to robić rekreacyjnie, sportowo, prowadzić eksplorację w celu poznania nowych korytarzy, lub zajmować się badaniami naukowymi wewnątrz – wtedy będzie też speleologiem. Przy podejściu odkrywczym i sportowym często mówi się też o alpinizmie jaskiniowym lub podziemnym, w którym znaczenie ma czas przejścia, głębokość i czystość stylu.

    grotołaz |Fot. Gérard Jaworski

    Czym zajmuje się speleolog?

    Speleologia to dość obszerna dziedzina, w obrębie której wyróżniamy m.in. biospeleologię (zajmującą się florą i fauną jaskiniową), a nawet speleoterapię (wykorzystującą mikroklimat jaskiń w medycynie). Jaskinie są również przedmiotem zainteresowania archeologii (badającej przeszłość pokoleń, też człowieka jaskiniowego), paleontologii (badającej skamieniałości, organizmy żyjące w poprzednich epokach geologicznych), geologiihydrogeologii (badających procesy geologiczne i wody podziemne), które bezpośrednio wiążą się ze speleologią. Speleolog generalnie zajmuje się badaniem genezy jaskiń, ich rozwoju, cech przyrodniczych i sposobami ich ochrony.

    speleologia

    Speleolog a taternik jaskiniowy

    Taternik jaskiniowy i speleolog to pojęcia z dwóch różnych kategorii. Wiemy już kim jest speleolog, ale o co chodzi z taternikiem? Otóż w Tatrzańskim Park Narodowym znajdują się 842 jaskinie, z czego zwykli turyści mogą przemierzać tylko sześć, a grotołazi z odpowiednimi uprawnieniami (Kartą Taternika Jaskiniowego) prawie 30. Te uprawnienia zdobywa się poprzez przejście kursu jaskiniowego i przebyciu szkolenia przyrodniczego TPN. Posiadacz Karty Taternika Jaskiniowego staje się automatycznie taternikiem jaskiniowym. To tyle.

    badacz jaskiń |Fot. Gérard Jaworski


    Czytaj także:


    Jaki sprzęt potrzebny jest do speleo?

    Dużo zależy od celu wyprawy w głąb jaskiń. Standardowo grotołazi zabierają ze sobą czołówkę, kask wspinaczkowy, kalosze, uprząż jaskiniową, zestaw karabinków, taśm, przyrządy zjazdowe, przyrządy samozaciskowe, lonżę asekuracyjną, linę, worek transportowy i specjalne kalosze o grubej podeszwie z głębokim protektorem. Jeśli chodzi o odzież, to na kapiącą z sufitu wodę pomoże tylko pełen kombinezon wodoodporny, pod którym niezbędny będzie też polar. Warto mieć ze sobą też cienką czapkę polarową i nieprzemakalne, elastyczne rękawice wspinaczkowe. W ogólnodostępnych jaskiniach turystycznych wystarczy kurtka przeciwdeszczowa, softshell lub nawet grubsza bluza.

    W jaskiniach na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej średnia temperatura, bez względu na porę roku utrzymuje się na poziomie około 7°C, a w Tatrach na poziomie zaledwie 4°C.

    taternictwo jaskiniowe |Fot. Gérard Jaworski

    Ciekawe jaskinie w Polsce

    Największe jaskinie w Polsce znajdują się bez wątpienia w Tatrach i to one przede wszystkim skupiają na sobie uwagę doświadczonych grotołazów. Najgłębszą i najdłuższą jaskinią w Polsce jest Jaskinia Wielka Śnieżna, schodząca pod ziemię aż 824 metry, o łącznej długości korytarzy 23 758 metrów. Wejście do Wielkiej Śnieżnej, jak można się domyślać, dostępne jest tylko dla taterników jaskiniowych.

    Jednak wiele jaskiń da się zwiedzać bez żadnych dodatkowych uprawnień, w niektórych można poruszać się nawet bez specjalistycznego sprzętu. W Tatrach do najciekawszych należą Jaskinia Mroźna, Mylna i Bielska. Największe nagromadzenie jaskiń za to znajdziemy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej (ponad 1580), część z nich wymaga użycia liny, a do najbardziej interesujących możemy zaliczyć Jaskinie Ciemną, Łokietka czy Wierzchowską Górną.

    Wybierając się na Jurę Krakowsko-Częstochowską warto zaopatrzyć się w jeden z przewodników z mapkami szlaków wspinaczkowych i rozrysowanymi planami jaskiń. Nieostrożne zwiedzanie znajomości terenu może skończyć się wpadnięciem w jedną z tzw. studni jaskiniowych, które po ciemku bywają niewidoczne, a występują w wielu systemach jaskiniowych.

    Do najpiękniejszych jaskiń w Polsce zalicza się dwie spektakularne jaskinie, które wcale nie znajdują się w Tatrach. Jedna z nich to Jaskinia Raj w Chęcinach w Górach Świętokrzyskich, a druga to Jaskinia Niedźwiedzia, najdłuższa w Sudetach, leżąca w Masywie Śnieżnika. Obie udostępnione są do zwiedzania przez turystów i obie posiadają niezwykle bogatą szatę naciekową.

    kim jest speleolog |Fot. Gérard Jaworski

    Powiązane Wpisy

    Gravelove Alicante – rowerem po Hiszpanii

    Alicante, Hiszpania to mekka rowerzystów trenujących przed sezonem. Swoją sławę zawdzięcza różnorodności terenu, niewielkiej ilości dni deszczowych i kilometrom tras o niewielkim ruchu samochodowym. Do tego zapierające dech w piersiach widoki – lazurowe Morze Śródziemne, pagórkowate tereny i górzyste wąwozy. Znajdują się tu trasy dla rowerzystów różnej maści – szosa, MTB, enduro czy gravel. Czytaj więcej

    Komentarze (0)

    Mały Szlak Beskidzki – gdzie się znajduje oraz jak przejść? Co warto wziąć ze sobą na szlak MSB?

    Nazywany czasem szlakiem północnym lub młodszym bratem Głównego Szlaku Beskidzkiego, prowadzi w miejsca, w które GSB nie dociera. Wędrując Małym Szlakiem Beskidzkim odwiedzimy rzadziej uczęszczane przez turystów pasma Beskidu Małego, Makowskiego oraz Wyspowego. Wyprawa na MSB jest świetną okazją do spróbowania swoich sił w wędrowaniu na dłuższym dystansie. Czytaj więcej

    Komentarze (0)

    Lawiny w Tatrach – jak uniknąć wypadku lawinowego?

    Lawiny śnieżne są jednym z kluczowych zagrożeń występujących zimą lub wczesną wiosną w górach. Tegoroczny sezon, który jest szczególnie niebezpieczny, już nie raz udowodnił jak groźny może być ten biały żywioł. Wszystkie osoby poruszające się w rejonach zagrożonych lawinami - narciarze, wspinacze czy piesi turyści, powinni wiedzieć w jakich warunkach powstają lawiny i jak można się przed nimi chronić. Czytaj więcej

    Komentarze (0)

    Powiązane produkty